SN10-10/630A tipi iç mekan az yağlı kesici cihazı

SN10 az yağlı devre kesici, 1960'lı yıllardan itibaren ülkemizde yaygın olarak kullanılan iç mekan tipi yüksek voltajlı az yağlı devre kesicidir ve öncelikle 50 Hz alternatif akım, 10 ila 35 kV nominal gerilimli elektrik sistemlerinde kontrol ve koruma ekipmanı olarak kullanılır. Yapısı ve işlevleri şunlardır:

1. Ana İşlevleri

Devreyi Açma ve Kapama: Normal veya arızalı (kısa devre gibi) koşullarda yüksek voltajlı devreyi güvenli bir şekilde açar veya kapatır.

Ark Söndürme İşlevi: Az miktarda izolasyon yağını ark söndürme ortamı olarak kullanarak arkı hızla söndürür ve ekipmanın hasar görmesini engeller.

Çekmeceli Şaltblok ile Kullanım: Genellikle JYN1, GBC vb. çekmeceli yüksek voltajlı şaltbloklarla birlikte kullanılarak endüstriyel tesisler, trafo istasyonları gibi yüksek voltajlı sistemlerin korumasını ve kontrolünü sağlar.

Not: Teknolojik ilerlemeyle birlikte SN10 serisi giderek vakum devre kesicileri ile değiştirilmekte ve pazar payı azalmaktadır.

2. Tipik Yapı Bileşenleri (SN10-10/35 modeli temsil alarak)

SN10 az yağlı devre kesici esas olarak üç ana kısımdan oluşur:

Çerçeve (Destek ve Aktarma Kısmı)

Çelik açı ve sacdan kaynaklanarak mekanik destek sağlar.

Ayrıca ayırma yayları, ayırma tamponları, birleşme tamponları, ana mil, rulmanlar ve izolatörler bulunur.

Aktarma sistemi, izolasyon çubukları ile ana mili tank içindeki mil ile bağlar ve ayırma-birleşme işlemlerini gerçekleştirir.

Tank (Çekirdek Ark Söndürme Ünitesi)

Destek izolatörlerine monte edilir ve içinde az miktarda izolasyon yağı bulunur (yalnızca ark söndürme ve temaslar arasındaki izolasyon için kullanılır, toprağa karşı izolasyon için değil).

Temel (küresel dökme demandan imal edilmiş): Mil, kol, iletim çubuğu, bakır-tungsten alaşımından yapılmış hareketli temaslar, yağ tamponu ve yağ boşaltma vidası içerir.

İzolasyon silindiri: İçinde ark söndürme odası bulunur ve yatay üfleme + dikey üfleme + mekanik yağ üfleme birleşimini kullanarak ark söndürme verimliliğini artırır.

Üst çıkış ve üst kapak: Sabit temas yuvası (bakır-tungsten ark temas parmakları ile kaplı), yağ göstergesi ve yağ-buhur ayırıcı içerir, yağ damlacıklarını geri kazanarak sızıntıyı azaltır.

İletim Devresi Yolu

Üst çıkış → Sabit temas yuvası → Hareketli temas çubuğu (iletim çubuğu) → Rulmanlı temaslar → Alt çıkış.

3. Ana Özellikleri ve Önemli Uyarılar

Gelişmiş Ark Söndürme Yöntemi: Dikey ve yatay üfleme birleşimli ark söndürme yapısı ile kısa sürede büyük, orta ve küçük akımlı arkları söndürebilir.

Yağ tamponu çok önemlidir: Ayırma işleminin son aşamasında kinetik enerjiyi emer. Eğer yağ yoksa tampon işlevi kaybolur ve temasların tabana çarpması, mekanik parçaların hasar görmesi gibi sorunlar ortaya çıkabilir.

Uygulanan Gerilim Seviyeleri: Yaygın olarak SN10-10 (10 kV), SN10-35 (35 kV), SN10-40.5 (40.5 kV) gibi modeller bulunur.

Çalışma Mekanizması: CD10 elektromıknatıslı mekanizma, CT7 yaylı mekanizma ile uyumlu olabilir, ilk dönemlerde kullanılan CS2 manuel mekanizma artık kullanım dışı bırakılmıştır.