12 კილოვოლტი ერთფაზიანი გადატრიალებელი მოწყობილობა DNP3.0 კომუნიკაციის გადატრიალებელი მოწყობილობა 11 კილოვოლტი სვეტზე მყარი დაბლამბოქსიანი გადატრიალებელი მოწყობილობა

ერთფაზიანი ხელახლააქტივაცია (Single phase reclosing) არის ელექტროენერგიის ინჟინერიის ტრანსმისიის ხაზების დასაცავი ავტომატური ხელახლააქტივაციის მეთოდი, რომლის მუშაობის პრინციპი არის შემდეგი: ერთფაზიანი დაშვების შემთხვევაში მხოლოდ დაშვებული ფაზა იშლება და ხელახლა აქტივდება; ფაზებს შორის დაშვების შემთხვევაში კი სამი ფაზა იშლება და განსაზღვრული პირობების მიხედვით გადაწყვეტს, უნდა ჩაირიცხოს თუ არა სამფაზიანი ხელახლააქტივაცია; თუ ხელახლააქტივაცია დაშვებულ ფაზაზე მოხდება, სამი ფაზა იშლება. ეს მეთოდი ძირითადად გამოიყენება 220 kV და უფრო მაღალი დაბალი დენის სისტემებში, რაც საშუალებას აძლევს გაზარდოს მიწოდების საიმედოობა და სისტემის დროებითი სტაბილურობა. რადგან არა დაშვებული ფაზები კაპაციტურ და ურთიერთინდუქციულ კავშირის შედეგად წარმოქმნიან პოტენციურ დენს, რომელიც აფერხებს დაშვების წერტილის ნაცვის ჩაქრობას, საჭიროა გამოსაყენებელი ზომების გამოყენება, როგორიცაა მაღალი დენის რეაქტორის ნეიტრალური დენის დაკავშირება ან დროებითი დენის გასაშვები გართვის ჩართვა. მისი ფაზების ამორჩევის ელემენტები მოიცავს დისტანციურ ფაზების ამორჩევას, ფაზების დენების სხვაობის ცვლილების ამორჩევას და ფაზების დენის სწრაფი გაწყვეტას. საერთაშორისო მასშტაბით 1000 kV-ზე მაღალი ძირითადი ტრანსმისიის ხაზები იყენებენ ერთფაზიანი ხელახლააქტივაციას, ხოლო ერთმანეთთან ერთად დაყენებულ ორჯერიანი ხაზები იყენებენ ფაზების მიხედვით ხელახლააქტივაციის მეთოდს.

ელექტროენერგიის სისტემის ექსპლუატაციის გამოცდილება ადასტურებს, რომ საჰაერო ხაზების დაშვებები უმეტესად დროებითია, მაგალითად: გროვის ზედმეტი დენის გამო იზოლატორების ზედაპირის გაშუქება, ქარით გამოწვეული მოკლე დროის ხაზების შეჯახება, ფრინველის სხეულის მეშვეობით განხორციელებული განწყობა და ტოტების მსგავსი ნივთები გამოდიან მტაცებელზე და გამოწვევენ მოკლე დენს. როდესაც დაშვებული ხაზი სწრაფად იშლება, ნაცვს წყვეტდება, დაშვების წერტილის იზოლაციის სიმაღლე კი აღდგება, ამიტომ ხაზის დაშლის შემდეგ ხელახლა ერთხელ ხელახლააქტივაციის ჩართვა მნიშვნელოვნად შეძლებს მიწოდების საიმედოობის გაზრდას. 110 kV და დაბალი დენის ხაზები უმეტესად იყენებენ სამფაზიან ერთჯერად ხელახლააქტივაციას, ექსპლუატაციის გამოცდილების მიხედვით კი 110 kV-ზე მაღალი დენის სისტემების მაღალი დენის საჰაერო ხაზებში, მოკლე დენის 70% მეტი არის ერთფაზიანი დენის მოკლეება, განსაკუთრებით კი 220 kV-ზე მაღალი საჰაერო ხაზები, რადგან ფაზებს შორის მანძილი დიდია, ერთფაზიანი დენის მოკლეება კი აღწევს 90%-მდე. ამ სიტუაციაში, თუ მხოლოდ დაშვებული ფაზა იშლება, შემდეგ კი ჩაირიცხება ერთფაზიანი ხელახლააქტივაცია, ხოლო არა დაშვებული ორი ფაზა ხელახლააქტივაციის პერიოდში კვლავ მუშაობს, რაც მნიშვნელოვნად შეძლებს მიწოდების საიმედოობის და სისტემის პარალელური მუშაობის სტაბილურობის გაზრდას. ამიტომ კი 220 kV-ზე მაღალი დენის სისტემებში ფართოდ გამოიყენება ერთფაზიანი ხელახლააქტივაცია. როდესაც ხაზის დროებითი ერთფაზიანი დენის მოკლეება იშლება ერთ ფაზას, არა დაშვებული ფაზები ფაზებს შორის და მიწის მიმართ კაპაციტურობის საშუალებით უზრუნველყოფენ კაპაციტურ დენს დაშვების წერტილში,同时 არა დაშვებული ფაზების დენის დატვირთვა ფაზებს შორის ინდუქტორის კავშირის შედეგად წარმოქმნიან ინდუქციულ ემფს, რომელიც ფაზებს შორის და მიწის მიმართ კაპაციტურობის საშუალებით უზრუნველყოფენ სენსულურ დენს დაშვების წერტილში. ეს ორი დენის ნაწილი ერთად წარმოქმნიან პოტენციურ დენს. პოტენციური დენის ზომა დამოკიდებულია ხაზის პარამეტრებზე. ზოგადად, რაც უფრო მაღალია ხაზის დენი, რაც უფრო დიდია დენის დატვირთვა, მით უფრო დიდია პოტენციური დენი. პოტენციური დენის არსებობის გამო, დაშვების წერტილის ნაცვს რთულია ჩაქრობა, რაც იწვევს ერთფაზიანი ხელახლააქტივაციის დაგვიანებას. სწრაფი ერთფაზიანი ხელახლააქტივაციის გამოყენების შემთხვევაში შეიძლება ერთფაზიანი ხელახლააქტივაცია წარუმატებლად დასრულდეს და სამი ფაზა იშლება.

ერთფაზიანი ხელახლააქტივაციის დრო (დაშვების წერტილის დენის გათიშვიდან ხელახლა სამუშაო დენის დაწყებამდე) უნდა იყოს მეტი, ვიდრე დაშვების წერტილის ნაცვის ჩაქრობასა და ხაზის იზოლაციის აღდგენას საჭირო დრო. განსხვავება სამფაზიანი ხელახლააქტივაციასთან, ერთფაზიანი ხელახლააქტივაციის პროცესში, როდესაც მხოლოდ დაშვებული ფაზა იშლება, თუ დაშვების წერტილის ნაცვს არ არის ჩაქრობილი, დაშვების წერტილი კვლავ ფაზებს შორის კაპაციტურობის საშუალებით დაკავშირებულია, და დანარჩენი ორი მუშაობს ფაზების დენი უზრუნველყოფენ ნაცვს, რაც მას ვითარდავს, ხოლო ნაცვს წყვეტის შემდეგ, დაშვების წერტილი ძირითადად იღებს მუშაობს ორი ფაზების დენის მიერ წარმოქმნილ განაწილებულ დენს, რომელიც გავლენას ახდენს დაშვების წერტილის მიმართ კაპაციტურობის საშუალებით. როდესაც ნაცვს განმავლობაში დენის ნულის გავლით გრძელდება და წყვეტდება, თუ დაშვების წერტილის იზოლაციის აღდგენის სიჩქარე ნაკლებია მიმდინარე დენის ტალღის აწევის სიჩქარეზე, ამ ტალღის მწვერვალთან ახლოს დაშვების წერტილის იზოლაცია კვლავ დაშლილი იქნება. ამ შემთხვევაში გარდა არა დაშვებული ორი ფაზის ნაცვის დენის გავლისა, დაშვებული კაპაციტორის შენახული ენერგიააც გაითვალისწინებს დაშვების წერტილს და წარმოქმნის ხელახლა განთქვამის დენს, რომელიც გაცილებით მეტია ადრე სტაბილური ნაცვის დენის მწვერვალზე. ეს ფენომენი ყოველ ორჯერიანი სიხშირის ნახევარი ციკლი მეორდება, რაც გავლენას ახდენს საბოლოოდ ნაცვის ჩაქრობის დროზე. რაც უფრო მაღალია ხაზის მუშაობის დენი, რაც უფრო დიდია ხაზის სიგრძე, მით უფრო გრძელი იქნება საბოლოოდ ნაცვის ჩაქრობის დრო. ხელით მოკლე დენის ტესტები და რეალური ექსპლუატაციის ჩანაწერები ამ დასკვნას ადასტურებენ. ერთფაზიანი ხელახლააქტივაციის დროის შესაკმაოდ მოკლე გასაკეთებლად, მაგალითად არ აღემატებოდეს 1 წამს, რათა დააკმაოდდეს სისტემის სტაბილურობის (ხელახლააქტივაციის დრო) და რელეების დაცვის შესაბამისობა და არ შეამციროს ხელახლააქტივაციის წარმატების ალბათობა, 500 kV და უფრო მაღალი დენის საშუალო და გრძელი ხაზებში ფართოდ გამოიყენება დამხმარე გამოსაყენებელი ზომები, რომლებიც ძირითადად ორ სახისაა: ① ხაზზე დაყენებული მაღალი დენის რეაქტორის ნეიტრალური ნაწილში, შესაბამისი მნიშვნელობის რეაქტორის საშუალებით დაკავშირებულია მიწას, რაც ექვივალენტურია რეზონანსული ინდუქტორის პარალელურ დაკავშირებას, რაც მნიშვნელოვნად ამცირებს დაშვების წერტილის გავლენას მიღებული დენს და დაშვების წერტილის გავლენას გადალახულ აღდგენილ დენს, რაც უზრუნველყოფს პირობებს ნაცვის სწრაფი და წარმატებით საბოლოოდ ჩაქრობისთვის. ეს მეთოდი ელექტროენერგიის სისტემებში წარმატებით ფართოდ გამოიყენება. ② ერთფაზიანი ხელახლააქტივაციის პროცესში, დაშლილი დაშვებული ფაზის ხაზების ორივე მხარეს, დროებით ჩართულია მიწის გასაშვები გართვა, რაც დაშვების წერტილს ძირითადად ნულოვანი დენის მდგომარეობაში მოქცევას უზრუნველყოფს, რაც ნაცვის სწრაფი ჩაქრობის მიზანს მიაღწევს. განსაკუთრებით მნიშვნელოვნად დატვირთული ხაზების შემთხვევაში (ერთმანეთთან ერთად დაყენებული ორჯერიანი ხაზები), თუ განვიხილავთ სხვა ფაზის დაშვებას (მაგალითად A ფაზა甲 ხაზზე და B ფაზა乙 ხაზზე), წარმატებით ფაზების მიხედვით ხელახლააქტივაციის განხორციელებისთვის, მიწის გასაშვები გართვა შესაძლებელი მეთოდია.