12KV bir fazaly gaýtadan baglaýjy DNP3.0 aragatnaşyk gaýtadan baglaýjy 11KV sütün üstündäki ýokary basyşly gaýtadan baglaýjy

Bir fazaly ýapgytma (Single phase reclosing) elektrik in engineering-de geçiriji liniýalary goramak üçin ulanylýan awtomatiki ýapgytma usulydyr. Onuň iş usuly şuňa laýykdyr: bir fazaly näsazlyk ýüze çykanda diňe näsaz fazany aýyrýar we ýapgytma amala aşyrylýar; fazalar arasyndaky näsazlyk bolsa üç fazany aýyrýar we şertlere görä üç fazaly ýapgytma amala aşyrylar; eger ýapgytma näsazlyk üstünde amala aşyrylsa üç fazany aýyrýlar. Bu usul esasan 220kV we ondan ýokary uly ýerleşdirilen tok ulgamlarynda ulanylýar, elektrik üpjünçiliginiň ygtybarlylygyny we ulgamyň wagtlaýy durnuklylygyny ýokarlandyrýar. Saglam fazalaryň kapasitor we özara induksiýa arkaly ýüze çykýan gizli tok näsazlyk noktasyndaky ýalynyň öçürilmegine täsir edýär, şonuň üçin ýalyny öçürmek üçin ýokary basyşly reaktorlaryň neýtral noktasyny ýerleşdirmek ýa-da ýerleşdirilen ýapgytma enjamyny gysga wagtda işe girizmek ýaly çäreleri ulanmaly. Onuň fazany saýlaýan elementleri aralygy fazany saýlamak, fazalar tokynyň tapawudyň üýtgemegi bilen fazany saýlamak we fazalar tokynyň tiz kesilmegi ýaly görnüşleri öz içine alýar. Halkara derejesinde 1000kV we ondan ýokary aýratyn ýokary basyşly liniýalarda esasan bir fazaly ýapgytma ulanylýar, bir sütun üstündäki iki parallel liniýalarda bolsa fazalar boýunça ýapgytma usuly ulanylýar.

Elektrik ulgamynyň iş tejribesi subut edýär, howa liniýalarynyň näsazlyklarynyň köpüsi wagtlaýydyr, mysal üçin: ýyldyrym basyşy sebäpli izolýator ýüzünde ýalpyldawuk, güýçli şemal sebäpli wagtlaýy tok geçirmek, guş bedeninden tok geçirmek we agaç ýaly zatlaryň geçirijilere düşmegi sebäpli gysga tok ýaly. Näsazlyk liniýasy tiz wagtda aýrylandan soň ýalyn derrew öçýär, näsazlyk noktasynyň izolýasiýa güýji täzeden dikelýär, şonuň üçin liniýa aýrylandan soň bir gezek ýapgytma amala aşyrylsa, elektrik üpjünçiliginiň ygtybarlylygyny ep-esli ýokarlandyrmak mümkindir. 110kV we ondan aşak liniýalarda esasan üç fazaly bir gezek ýapgytma ulanylýar, iş tejribesine görä 110kV we ondan ýokary uly ýerleşdirilen tok ulgamynyň ýokary basyşly howa liniýalarynda gysga tok näsazlyklarynyň 70% -den gowragy bir fazaly ýerleşdirilen gysga tok, esasan 220kV we ondan ýokary howa liniýalarynda, fazalar arasyndaky aralygyň uly bolmagy sebäpli bir fazaly ýerleşdirilen näsazlyk hatda 90% töwereginde bolýar. Bu ýagdaýda, eger diňe näsaz bolan fazany aýyrsaňyz, soňra bir fazaly ýapgytma amala aşyrsaňyz, näsaz bolmadyk iki fazanyň ýapgytma döwründe işlemegini dowam etdirseňiz, elektrik üpjünçiliginiň ygtybarlylygyny we ulgamyň parallel işlemeginiň durnuklylygyny ep-esli ýokarlandyrmak mümkindir. Şonuň üçin, 220kV we ondan ýokary uly ýerleşdirilen tok ulgamynynda bir fazaly ýapgytma giňden ulanylýar. Liniýanyň wagtlaýy bir fazaly ýerleşdirilen goragy bir fazany aýrylandan soň, saglam fazalar fazalar arasy we fazanyň ýere kapasitory arkaly näsazlyk noktasyna tok berýär, şol bir wagtyň özünde saglam fazalaryň ýük tokyny fazalar arasyndaky transformatorlaryň induksiýasy arkaly näsaz fazada induksiýa potensialy döredýär, fazalar arasy we ýere kapasitory arkaly näsazlyk noktasyna induksiýa tokyny berýär. Bu iki bölek tok bilelikde gizli tok emele getirýär. Gizli tokynyň ululygy liniýa parametrlerine baglydyr. Umuman aýdylanda, liniýanyň basyşy näçe ýokary bolsa, ýük tokyny näçe uly bolsa, gizli tok hem şonça uly bolýar. Gizli tokynyň bar bolmagy sebäpli, näsazlyk noktasynyň ýalyny öçürmek kyn bolýar we bir fazaly ýapgytma wagty uzalýar. Tiz bir fazaly ýapgytma ulanylanda, bir fazaly ýapgytma şowsuz bolup üç fazany aýryp biler.

Bir fazaly ýapgytma wagty (näsazlyk noktasyndan tok çeşmesini aýyrmakdan iş basyşyny täzeden goýmaga çenli wagt) näsazlyk noktasynyň ýalynyň öçürilmegi we liniýanyň izolýasiýasynyň dikelmegi üçin gerekli wagtdan uly bolmalydyr. Üç fazaly ýapgytma bilen tapawutlydyr. Diňe näsaz fazanyň aýrylan bir fazaly ýapgytma prosesinde, näsazlyk noktasynyň ýalyny öçürilmezden öň, näsazlyk noktasy henizem fazalar arasyndaky kapasitor arkaly işleýän beýleki iki fazanyň tok çeşmesi arkaly tok berip ýalyny dowam etdirýär, ýalyn aýrylandan soň. Näsazlyk noktasy esasan işleýän iki fazanyň tok çeşmesiniň näsaz fazanyň ýere kapasitory arkaly emele gelen paýlanma potensialyny çeker, ýalyn dowamly tok nol bolanda uzalyp aýrylandan soň, eger näsazlyk noktasynyň izolýasiýasynyň dikelmegi tizligi geçirilen basyş tolkynyň ýokarlanma tizliginden pes bolsa, şol basyş tolkynyň iň ýokary noktasynda, näsazlyk noktasynyň izolýasiýasy täzeden döner. Şol wagt näsaz bolmadyk iki fazanyň berýän ýalyn tokundan başga, näsaz kapasitorynda saklanan energiýa hem näsazlyk noktasyna çykýar we öňki durnukly ýalyn tokundan has ýokary iň ýokary noktasy bolan täzeden ýalyn tok emele gelýär, bu hadisa her bir wagtlaýy ýarym döwürde bir gezek gaýtalanyar, netijede ahyrky ýalyny öçürmek wagtyna täsir edýär. Liniýanyň iş basyşy näçe ýokary bolsa, uzynlygy näçe uly bolsa. Ahyrky ýalyny öçürmek wagty şonça uzalýar, emeli gysga tok synagy we hakyky iş ýazgylary bu netijäni tassyklaýar. Bir fazaly ýapgytma wagtyny akylly bir sanly, mysal üçin 1s töwereginden köp bolmadyk derejä çenli gysaltmak üçin, ulgam durnuklylygyny (ýapgytma wagty), rel goragynyň utgaşmasy ýaly talaplary kanagatlandyrmak üçin. Şol bir wagtyň özünde ýapgytma üstünlik gazanma derejesini peseltmezlik üçin, 500kV we ondan ýokary basyşly orta we uzyn liniýalarda, kömekçi ýalyny öçürmek çäreleri giňden ulanylýar, onuň esasan iki görnüşi bar: ① Liniýa goşulan liniýa kapasitoruny kompensirleýän ýokary basyşly reaktorlaryň neýtral noktasynda, laýyk sanlylykda reaktor arkaly ýerleşdirmek, onuň täsiri oňa parallel bir rezonans induksiýasynyň bolmagy bilen deňdir. Netijede näsazlyk noktasyndaky dowamly tokyny we näsazlyk noktasyny geçýän dikeldiş basyşyny ep-esli azaldýar, näsaz ýalynyň tiz we üstünlikli ahyrky öçürilmegi üçin şert döredýär. Bu usul. Elektrik ulgamyna üstünlikli we giňden ulanyldy. ② Bir fazaly ýapgytma prosesinde, aýrylan näsaz fazanyň liniýasynyň iki tarapynda, ýerleşdirilen ýapgytma enjamyny gysga wagtda işe girizmek, näsazlyk noktasyny esasan nol potensialda saklamak, tiz ýalyny öçürmek maksadyna ýetmek üçin. Aýratyn möhüm bolan ýükli liniýalar (bir sütun üstündäki iki parallel liniýalar) üçin, eger ters fazaly näsazlyk (mysal üçin A liniýasynyň A fazasy bilen B liniýasynyň B fazasy näsazlygy) ýagdaýynda fazalar boýunça ýapgytma üstünlikli amala aşyrylsa, ýerleşdirilen ýapgytma enjamy mümkin bolan usuldyr.